Veilig leren lezen kim-versie in het speciaal (basis)onderwijs

Zijn de materialen geschikt voor het speciaal basisonderwijs?

Materialen als ‘Veilig & vlot’ en ‘Veilig gespeld’ volgen volledig de structureel opgebouwde automatiseerlijn. Met Veilig & vlot kunnen leerlingen het technisch lezen oefenen op woord, zins- en tekstniveau. Veilig gespeld bevat spellingsoefeningen op woord- en zinsniveau. Het heeft de voorkeur om het spellen direct te koppelen aan schrijven. De nieuwe versie van de schrijfmethode Pennenstreken sluit helemaal aan bij de kim-versie van Veilig leren lezen.
Ook de leesboekjes volgen de automatiseerlijn en zijn geschreven op het niveau waarop de nieuwe letters zijn geautomatiseerd. Dit geeft ook veel ruimte voor leesbegrip en leesplezier. Het leren lezen wordt sterk aangestuurd vanuit het ‘zoemend lezen’.
De software volgt dezelfde automatiseerlijn en is adaptief. Dit betekent dat het programma inspeelt op de individuele letterkennis van kinderen en op basis van oefenresultaten bepaalde stof extra herhaalt. Bovendien kunnen leerlingen zowel op school als thuis met het programma werken.

Is het mogelijk om alleen lezen en spelling aan te bieden?

U kunt de technische vaardigheden lezen en spelling van Veilig leren lezen naast een aparte taalmethode aanbieden. U combineert dan de basislessen met een basiskwartier en de integratielessen lezen.
De basislessen zijn beurtelings gericht op de instructie van de technische vaardigheden lezen en spelling. Deze basislessen kunt u nog uitbreiden met een basiskwartier. De zwakke lezers kunt u bovendien nog eens 15 minuten extra stertijd lezen en/of spelling geven.
Op lesdag 3, 5, 7 en 9 en in de hogere kernen ook lesdag 11 en 13 en 15 passen de leerlingen het lezen toe in de integratieles lezen. Leesbegrip, leesplezier en leesbeleving staan centraal in deze lessen. De integratielessen woordenschat op lesdag 1, 2, 4, 6, 8, 10 en in de hogere kernen ook 12 en 14 kunt u dan overslaan.

Hoe bied je met Veilig leren lezen het totale taaldomein aan?

In een stamgroep met meerdere instructieniveaus is het lastig om met meerdere thema’s te werken. Heb je geen alternatief taalprogramma? En kies je voor het aanbod van het volledige taaldomein met behulp van Veilig leren lezen? Dan is het aan te raden om met de hele stamgroep een van de thema’s van de actuele instructiekernen te behandelen. De integratielessen die je geeft, komen dan uit de gekozen kern. In deze lessen staan woordenschat, spreken en luisteren, creatief schrijven centraal met coöperatieve werkvormen in heterogene groepen. De thema’s hebben een relatie met wereldoriënterende of sociaal-emotionele doelen. Deze lessen kun je uitbreiden met 15 minuten extra stertijd woordenschat.

Hoe organiseer je verschillende instructiegroepen in één klas?

Op een s(b)o-school zitten in een klassengroep vaak leerlingen van verschillende niveaus. De organisatie van de school kan erop gericht zijn dat je groepsoverstijgend werkt of dat je de instructie binnen de groep zelf organiseert. Een situatie waarin drie instructiegroepen in een stamgroep voorkomen is niet ondenkbaar. Met de lesopbouw van Veilig leren lezen is dat zeer goed uitvoerbaar.
De basislessen zijn opgebouwd volgens het directe instructiemodel. Er zijn dus momenten van instructie en zelfstandige verwerking. Daarin kun je differentiëren naar maan- en steraanpak, zodat ook de allerzwaksten binnen een instructiegroep voldoende aandacht krijgen.

Uitgaande van drie instructiegroepen per klas zou dat het volgende patroon geven:

  Instructiegroep A Instructiegroep B Instructiegroep C
Werkinstructie instructie volgens basisles, basiskwartier of integratieles lezen zelfstandig werken met behulp van planbord en registratielijst leerlingsoftware
Servicerondje en korte werkinstructie zelfstandig werken met behulp van planbord en registratielijst leerlingsoftware instructie volgens basisles, basiskwartier of integratieles lezen
Werkinstructie leerlingsoftware instructie volgens basisles, basiskwartier of integratieles lezen zelfstandig werken met behulp van planbord en registratielijst

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Door te werken met een vast patroon van werkvormen en materialen is het mogelijk om routines te ontwikkelen. Leerlingen kunnen na instructie snel overstappen op zelfstandige verwerking. Je kunt het zelfstandig werken ondersteunen met bijvoorbeeld steunkaarten, het stappenplan, het planbord en registratielijsten.

Hoe zien de leertijd en planning van een schooljaar eruit?

De leertijd van een leerling moet je op maat kunnen maken als daar behoefte aan is. Deze flexibiliteit biedt Veilig leren lezen. Je kunt steeds na twee lesdagen bepalen of er behoefte is aan het toevoegen van een extra lesdag.

Op scholen voor speciaal onderwijs hebben leerlingen vaak meer leertijd nodig dan leerlingen op een reguliere basisschool. Met Veilig leren lezen is een aangepaste jaarplanning van kern start – kern 9 heel goed mogelijk. Je kunt dan het tweede jaar voortzetten met kern 10 en 11. Bij een terugval na de zomervakantie of een te zwakke score op de kernen 8 en 9 kun je besluiten om voor enkele leerlingen toch te starten met kern 7 of 8. In dat geval kun je als aansluiting op de leerstof van groep 4 de kern afsluiting laten vervallen. Veilig leren lezen is bovendien een prima voorbereiding op Estafette, de lesmethode die Zwijsen ontwikkelde voor technisch lezen in groep 4 t/m 8. Je kunt dan aansluiting vinden bij niveau M4 of eventueel E3.