Vragen en antwoorden over AI en illustraties bij Zwijsen

Zwijsen onderzoekt hoe nieuwe technologieën, waaronder AI, verantwoord kunnen worden ingezet binnen het uitgeefproces. Daarbij staat voorop dat makers voor ons onmisbaar zijn. Auteurs, illustratoren, fotografen en vormgevers vormen onze kern en we zien AI niet als vervanging van hun vakmanschap.

Voor sommige uitgaven maakt AI deel uit van een creatief proces, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van fotorealistische omslagen voor de serie Zoeklicht. Dit gebeurt altijd onder regie van een professionele vormgever.

Nee. Onze boeken worden geschreven door auteurs en ontwikkeld in samenwerking met redacteuren, educatieve specialisten en andere professionals.

Nee, niet zelfstandig. Voor sommige uitgaven werkt een vormgever met een combinatie van hulpmiddelen – zoals fotografie, stockmateriaal, beeldbewerking- en AI tools – om tot een eindresultaat te komen. Het eindresultaat wordt bepaald door menselijk vakmanschap en redactioneel oordeel. De creatieve regie ligt altijd bij een mens.

De afgelopen jaren hebben we meermaals het verzoek gekregen om Zoeklicht te vernieuwen, aangezien er een grote behoefte is aan stoere boeken op een laag AVI-niveau. Daarbij werd de wens vanuit de markt uitgesproken dat de boeken zeker niet te ‘jong’ mochten ogen. Voor de vernieuwde Zoeklicht-serie is er daarom vanaf het begin bewust gekozen voor fotorealistische omslagen, omdat deze sfeer goed past bij de beoogde doelgroep en de serie zoals we die willen neerzetten. Daarbij maken we gebruik van een hybride werkwijze waarin een professionele vormgever verschillende hulpmiddelen, zoals fotografie, beeldbewerking en AI, combineert.

Het uitgangspunt bij dit experiment is altijd hetzelfde: een boekomslag maken dat kinderen uitnodigt om te gaan lezen. AI is daarbij een van de hulpmiddelen en geen doel op zich – voor ons staat niet de technologie centraal, maar de lezer. Als een boekomslag ervoor zorgt dat een kind een boek oppakt dat het anders had laten liggen, dan draagt dat omslag bij aan ons belangrijkste doel: meer leesplezier en meer leeservaring.

Nee. Illustratoren zijn en blijven belangrijk voor Zwijsen. Jaarlijks verschijnen tientallen nieuwe uitgaven waarbij illustratoren een essentiële rol spelen.

Nee. Zwijsen plaatst geen werk van auteurs, illustratoren of andere makers in AI-systemen om deze te trainen. Ook gebruiken we geen werk van makers als input om omslagen in hun stijl na te maken.

Bij de omslagen van Zoeklicht werkt een vormgever met een combinatie van hulpmiddelen, zoals fotografie, beeldbewerking en AI. Daarbij is het uitgangspunt dat er een eigen omslagbeeld wordt ontwikkeld dat past bij het verhaal en de doelgroep.

Bij het gebruik van AI hanteren we een zorgvuldige en verantwoorde werkwijze. Bij het gebruik van AI vinden wij het uiteraard belangrijk om zorgvuldig om te gaan met het werk en de rechten van makers. Daarom blijft menselijke creativiteit altijd het uitgangspunt. We werken met auteurs, illustratoren, fotografen en vormgevers en gebruiken AI niet als vervanging van hun vakmanschap.

Wanneer AI wordt ingezet, gebeurt dat binnen een zorgvuldig vormgegeven creatief proces. We plaatsen geen werk van onze auteurs of illustratoren in AI-systemen om deze te trainen en gebruiken AI niet om het werk van bestaande makers of herkenbare stijlen van individuele kunstenaars na te bootsen. Omdat de ontwikkelingen rond AI en auteursrecht nog volop in beweging zijn, volgen we de juridische en ethische ontwikkelingen op dit gebied nauwlettend.