Estafette

Hoe het werkt

Met Estafette editie 3 leren leerlingen teksten vloeiend lezen mét begrip. Hoe we dat doen? We behandelen alle aspecten van lezen in samenhang, aan de hand van dezelfde tekst. Het principe van Close Reading vormt de basis van het begrijpend lezen. Voor het technisch lezen is een nieuwe leerlijn ontwikkeld, waarbij telkens één woordtype centraal staat. Resultaat: makkelijker lezen én meer leesplezier!

Download de factsheet (PDF) voor een snelle samenvatting.

Van technische leesvaardigheid naar begrijpend lezen

De technische leesvaardigheid blijft natuurlijk wel de belangrijkste voorwaarde om tot vloeiend lezen met begrip te kunnen komen. Daarom ligt de focus in groep 4, 5 en 6 op de technische leesvaardigheid. Tijdens de lessen wordt 35 minuten tijd besteed aan het oefenen van de technische leesvaardigheid en 15 minuten aan leesbegrip.

Wanneer de basis van de technische leesvaardigheid in voldoende mate wordt beheerst (na groep 6), komt de focus te liggen op leesbegrip, studerend lezen en studievaardigheden. Het doel hiervan is om leerlingen zelfredzaam te maken voor het voortgezet onderwijs. Estafette editie 3 is volledig kerndoeldekkend voor zowel technisch lezen als begrijpend lezen.


Basis Estafette: 5 pijlers van goed leesonderwijs

Wetenschappers hebben vastgesteld dat goed leesonderwijs bestaat uit 5 pijlers. Deze pijlers worden in samenhang aangeboden in Estafette editie 3:

  1. Technisch lezen
    Het technisch leesonderwijs stopt niet na groep 3. Automatiseren van het leesproces is essentieel om voldoende werkruimte in je hoofd leeg te maken om je aandacht te kunnen richten op wat je leest. Alle leerlingen moeten minimaal AVI E6 aan het eind van groep 6 behaald hebben.

  2. Woordenschat
    Het verschil in woordenschat tussen leerlingen is groot. Wil je een tekst kunnen begrijpen dan moet je minimaal 95% van de woorden uit de tekst begrijpen.

  3. Kennis van de wereld
    Zonder kennis van het onderwerp van een tekst is het moeilijk een tekst goed te begrijpen. Sterke lezers zonder kennis over het onderwerp van een tekst scoren lager op leesbegrip dan zwakke lezers die wel kennis over het onderwerp van de tekst hadden!

  4. Leesstrategieën
    Leesstrategieën helpen leerlingen om grip te krijgen op een tekst. Niet door de leesstrategieën centraal te stellen, maar door een strategie in te zetten als die functioneel is.

  5. Leesplezier/leesmotivatie
    Lezen is een vaardigheid die je leert door het veel te doen. Vind je lezen leuk, dan ga je meer lezen en word je een beter lezer, waardoor lezen nog leuker wordt. Leesplezier helpt leerlingen dus om het oefenen vol te houden en vaardige lezers te worden.

De tekst centraal

Tijdens de lessen van Estafette staat de tekst centraal. We besteden aandacht aan alle 5 pijlers van goed leesonderwijs en hangen deze op aan de te lezen tekst. Om een tekst goed te kunnen lezen, heb je namelijk allerlei vaardigheden nodig. Tijdens het lezen van één tekst ben je als lezer bezig met technisch lezen, vlot lezen, vloeiend lezen, leesbegrip, leesbeleving en leesbevordering.

Neem bijvoorbeeld de tekst op deze webpagina. Woorden en zinnen lees je vrijwel geautomatiseerd, zonder elk woord te hoeven ‘ontcijferen’. Daardoor kan je de tekst redelijk snel en vloeiend lezen. Als iemand je zou vragen om een stukje voor te lezen, dan kan je de belangrijkste woorden nadruk geven, een vraag uitspreken als vraag, et cetera. Al lezende begrijp je wat er staat. Terwijl je leest, maak je een verbinding met je eigen kennis en ervaringen. En wellicht krijg je bij sommige stukjes tekst de behoefte om hier meer over te lezen.

Close Reading

Begrip wordt in Estafette editie 3 behandeld volgens de uitgangspunten van Close Reading. De tekst wordt herhaald en verdiepend gelezen waarbij de inhoud van de tekst centraal staat. Vanuit algemeen begrip van de tekst in grote lijnen wordt verdiepend gelezen en komen de tekststructuur en details aan bod. Waarbij in de laatste fase wordt uitgezoomd en de tekst in zijn geheel wordt doorgrond: wat wil de schrijver mij vertellen? Wat is het doel van de tekst? Deze aanpak is bewezen effectiever om begrijpend te leren lezen. Bovendien zorgt het voor meer motivatie bij de leerlingen. Meer weten? Lees het artikel Close Reading: tips voor in de praktijk.

De 3 fases van Close Reading

Leesbeleving en leesbevordering

Estafette besteedt veel aandacht aan leesbeleving en leesbevordering. Op een ontdekkende manier komen allerlei literaire tekstkenmerken aan bod. En leerlingen krijgen leessuggesties voor boeken en tekstsoorten die een haakje hebben met de omnibustekst, zoals genre, onderwerp en schrijver. De omnibusteksten voor groep 4, 5 en 6 zijn geschreven door gerenommeerde kinderboekenauteurs zoals Rian Visser, Stefan Boonen, Floortje Zwigtman en Harmen van Straaten. Zij hebben rekening gehouden met de leerlijn technisch lezen, maar hebben daarnaast alle vrijheid gehad om aansprekende, rijke teksten te schrijven.

Hieronder vind je een voorbeeld van teksten in een omnibusboek:

Hier zou inhoud moeten staan van bijv. Youtube of Issuu
Om deze inhoud te kunnen laten zien, hebben wij je toestemming nodig om cookies te plaatsen. 
Open je cookie-instellingen om de cookies te accepteren.

Klaar met de les? Dan kunnen leerlingen hun omnibus omdraaien en gaan lezen. De verhalen zijn ook thuis te lezen en vormen een brug naar het vrij lezen van diverse boeken en tekstsoorten.

In de bovenbouw wordt gebruik gemaakt van bestaande, authentieke teksten. Achterin de leeswerkboeken staan alle bronnen vermeld waar de ontleende teksten uit afkomstig zijn.


Nieuwe technische leerlijn

Op basis van onze ervaring en nieuwe inzichten in het leesonderwijs zijn we voor Estafette editie 3 gekomen tot een compleet vernieuwde technische leerlijn. We hebben alle woordtypen die in onze taal voorkomen op een rijtje gezet. Vervolgens hebben we ze verdeeld in stapjes en elk AVI-niveau komen diezelfde woordtypen terug, maar dan steeds een beetje moeilijker. Hierdoor ontstaat een systeem van blijven oefenen waardoor leerlingen steeds een stapje hoger komen in geautomatiseerd lezen.

Per les zetten we in groep 4, 5 en 6 maar één woordtype centraal. Heel prettig voor kinderen die moeite hebben met lezen. En we passen het geoefende meteen toe in allerlei leuke en gevarieerde teksten om het plezier erin te houden! In groep 7 en 8 bundelen we steeds drie woordtypen.


Organisatie

Jaarplanning

De structuur van Estafette is helder en effectief. Je behandelt elk jaar twee AVI-niveaus, M en E. Per AVI-niveau zijn er twee leerstofpakketten, A en B. Een leerstofpakket biedt stof voor acht lesweken. In totaal zijn dat dus 4 x 8 weken = 32 lesweken leesonderwijs in een schooljaar. Tussendoor zijn er verschillende toetsmomenten. In groep 4, 5 en 6 leggen we de nadruk op technisch lezen en integreren we dit met leesbegrip, -beleving en -bevordering.

Ter illustratie tonen we hieronder een jaarplanning van groep 5: 

PeriodeWat
8 wekenAVI M5 pakket A
evaluatie oktobermethode-gebonden toets
8 wekenAVI M5 pakket B
evaluatie jan/febCito leestoetsen midden
8 wekenAVI E5 pakket A
evaluatie maartmethode-gebonden toets
8 wekenAVI E5 pakket B
evaluatie mei/junCito leestoetsen eind

Weekopbouw

In de groepen 4, 5 en 6 verzorg je vier lessen per week. Leerkrachtgebonden lessen (basisles) en de zelfstandig werken lessen (vervolgles) wisselen elkaar af. 

Estafette weekopbouw groep 4, 5 en 6
Weekopbouw groep 4, 5 en 6

In de bovenbouw verschuift het zwaartepunt naar begrijpend lezen en studerend lezen. Interactie speelt hierbij een grote rol. Ze lezen in duo’s (delen van) teksten, maken samen opdrachten en praten in tweetallen, kleine groepjes of met de hele groep over de teksten. In groep 7 en 8 verzorg je drie lessen per week: een basisles begrijpend lezen (leerkrachtgebonden), een vervolgles en een les waarin studerend lezen centraal staat. 

Estafette weekopbouw groep 7 en 8
Weekopbouw groep 7 en 8

Lesopbouw groep 4, 5 en 6

Alle lessen van Estafette zijn opgebouwd uit dezelfde vier lesfases:

  1. Op verkenning
  2. Uitleg
  3. Aan de slag
  4. Terugkijken

De lessen volgen het IGDI-model. Een les start en eindigt altijd met alle leerlingen. Zo houd je risicolezers, methodevolgers en vlotte lezers bij elkaar en kunnen kinderen van elkaar leren. Je vindt de vier lesfases bij iedere lesbeschrijving terug in de handleiding. Lees meer over de lesopbouw in het artikel Hoe werkt een les Estafette editie 3?

Lesopbouw groep 7 en 8

In groep 7 en 8 verzorg je drie lessen per week, met verschillende focus en een verschillende lesopbouw:


Differentiatie

Groep 4, 5 en 6

Estafette gaat uit van drie aanpakken: 1 , 2 en 3. Voor groep 4, 5 en 6 werkt dit als volgt: de leerlingen met een vlotte leesontwikkeling krijgen Aanpak 3 en volgen de pluslijn. Leerlingen met een gemiddelde leesontwikkeling krijgen Aanpak 2 en volgen de basislijn. Leerlingen die wat meer moeite hebben met lezen krijgen Aanpak 1. Zij volgen óók de basislijn, maar mét verlengde instructie, meer begeleiding en extra leestijd (4×15 minuten).

In de tweede periode werken de leerlingen met de B-pakketten. In dit herhalingspakket komt de volledige leerstof horende bij een AVI-niveau nogmaals aan bod. De Aanpak 2 leerlingen die de leerstof voldoende beheersen, werken dan ook in de pluslijn.

Groep 7 en 8

In groep 7-8 ligt de focus van de lessen op begrijpend lezen en studerend lezen. Daarom zijn de differentiatie aanpakken gebaseerd op de toetsen begrijpend lezen.

Oefenen met bestaande teksten

De teksten die in de lessen centraal staan zijn allemaal bestaand: die kun je zo in het dagelijks leven tegenkomen. Het niveau van deze teksten ligt rond AVI E6, het niveau van functionele geletterdheid. Alle opdrachten zijn gericht op het verdiepend lezen van deze tekst. Daarom werken alle leerlingen met hetzelfde werkboek en is er geen sprake van een basislijn en een pluslijn. Het bespreken van deze teksten gebeurt in interactie met elkaar zodat zwakke lezers leren van de betere lezers.

Extra ondersteuning waar nodig

Wel krijgen de aanpak 1 leerlingen extra ondersteuning van de leerkracht door verlengde instructie en begeleide verwerking. Doelstelling voor de aanpak 1 leerlingen is dat zij eind groep 8 minimaal het niveau 1F behalen. Voor de leerlingen van aanpak 2 en 3 streven we naar het behalen van niveau 2F (1S).

Aanpak 1Aanpak 2 Aanpak 3
uitstroom 1F niveau uitstroom 2F niveau uitstroom 2F niveau
extra ondersteuning door:
– verlengde instructie
– begeleide verwerking
werken zelfstandig in tweetallen werken zelfstandig in tweetallen
lezen 1 extra tekstlezen alle extra teksten
Differentiatie groep 7-8 op basis van begrijpend lezen

Technisch lezen groep 7 en 8

In groep 7-8 wordt de technische leesvaardigheid onderhouden en verder uitgebreid naar AVI Plus. De zwakke technisch lezers krijgen elke week 1 uur extra leestijd in de vorm van 3×20 minuten. Voor deze leerlingen is het doel om hen eind groep 8 te laten uitstromen op minimaal AVI E6 niveau. Voor de aanpak 2 en 3 leerlingen streven we naar het behalen van het niveau AVI Plus.


FAQs over de methode Estafette

Toetsing en evaluatie bij Estafette

Met Estafette kun je de vorderingen van de leerlingen op de voet volgen. En bepaal je welke aanpak bij een leerling past. Alle leerlinggegevens houd je eenvoudig bij met de Leerkrachtsoftware.

Op de twee afnamemomenten midden en eind neem je de Cito leestoetsen Leestempo en/of DMT en AVI af. Op basis daarvan krijgen de leerlingen een niveau- en aanpakadvies. Tussentijds kun je met de methodegebonden toetsen vaststellen in welke mate een leerling de aangeboden leerstof beheerst en waar nodig de aanpak moet worden bijgesteld.

Groepsplannen

Op basis van de Cito-toetsresultaten van de leerlingen krijg je vanuit de Leerkrachtsoftware een groepsplan voorgesteld. Hierin zie je in één oogopslag aan welke doelen je met welke leerlingen in  het komende halfjaar gaat werken. Het groepsplan kan naar wens worden aangepast en/of uitgebreid.

Goed om te weten

  • Estafette sluit volledig aan bij de nieuwste leestoetsen van Cito.
  • Er is een koppeling met: 
Hoe werkt Estafette in combinatiegroepen?

Heb je een combinatiegroep? Dat werkt in Estafette editie 3 heel eenvoudig. Je hebt twee mogelijkheden:

  • je combineert de leerkrachtgebonden basisles voor de ene groep met de vrijwel leerkrachtvrije vervolgles voor de andere groep (dakpanmodel);
  • je geeft leerlingen uit beide groepen samen instructie voor leestechniek. Daarna gaan beide groepen zelfstandig aan de slag. Alle Aanpak 1 leerlingen kun je dan samen ‘verwerking’ geven;

In de Leerkrachtsoftware (Leerkrachtassistent) word je digitaal ondersteund bij het geven van een Estafette les in een combinatiegroep. Je kunt instellen aan welke groepen je lesgeeft en welk instructiemodel je wilt hanteren. En vervolgens helpt de Leerkrachtassistent je stapsgewijs door een les. Wil je weten hoe je dit instelt? Bekijk het knoppenfilmpje van de software.

In groep 7 en 8 ligt de nadruk op begrijpend en studerend lezen. Heb je een combinatiegroep 7-8, dan kun je ervoor kiezen om het ene jaar met de hele groep M7 en E7 door te werken, de jaar daarop neem je dan de pakketten M8 en E8. Wij adviseren om in de periode oktober en maart dan bij álle leerlingen voor begrijpend – en studerend lezen de methodetoetsen horende bij het gegeven pakket af te nemen. Voor het technisch lezen oefenen de leerlingen van groep 7 met de boekjes Vloeiend & vlot M7 en E7, in groep 8 met Vloeiend & vlot Plus.

Ben je gebruiker van Estafette editie 3?

Voor verschillende combinatiegroepen vind je in de Leerkrachtassistent onder ‘Materiaal’ en dan ‘Naslag’ meer informatie en tips. Ook voor groepsdoorbroken werken is een artikel beschikbaar.

Kunnen kinderen ook thuis oefenen met Estafette?
Kinderen kunnen volop extra oefenen met materiaal dat aansluit bij wat ze in de les leren. Zowel digitaal als door fysieke boeken met een grote variatie aan teksttypen en genres.

Oefensoftware

Met de Oefensoftware kunnen leerlingen zelfstandig hun leesvaardigheid oefenen op de computer of tablet, op school en/of thuis. En dat op hun eigen niveau.

Aanvullende leesseries Estafette

Voor het vrij lezen op school én thuis zijn de Leesseries Estafette ontwikkeld waarin variatie en leesplezier voorop staan. De leesboeken zijn geschreven door bekende kinderboekenschrijvers en voorzien van prachtige tekeningen van populaire illustratoren.
Wat maakt Estafette editie 3 anders dan editie 2?

De naam is hetzelfde, verder is de methode ontzettend veranderd en uitgebreid. In plaats van een methode voor technisch lezen, is het nu een geïntegreerde methode waarin technisch lezen en begrijpend lezen kerndoeldekkend worden aangeboden. De technische leerlijn is geheel vernieuwd. Andere belangrijke vernieuwingen zijn:

  • In de bovenbouw ook studerend lezen
  • Begrip geïnspireerd op close reading
  • Unieke software ondersteuning bij combinatiegroepen
  • De hele groep betrokken bij dezelfde tekst
  • Software voor school én thuis
  • In bovenbouw leeswerkboeken voor ‘lezen met de pen’
Hier zou inhoud moeten staan van bijv. Youtube of Issuu
Om deze inhoud te kunnen laten zien, hebben wij je toestemming nodig om cookies te plaatsen. 
Open je cookie-instellingen om de cookies te accepteren.
Hoe is de aansluiting van Veilig Leren Lezen groep 3 naar Estafette groep 4 ?

Uiteraard mag je van Zwijsen een sterke doorgaande lijn verwachten van het aanvankelijk lezen met Veilig Leren Lezen in groep 3 naar het voortgezet lezen met Estafette in groep 4 en verder. Zo zijn de leerlijnen op elkaar afgestemd en houdt Estafette rekening met wat er in groep 3 is aangeboden. Sterker nog, het pakket M4a heeft een overgangskarakter waarbij er wordt herhaald en voortgebouwd op het aanbod binnen de laatste kernen van Veilig Leren Lezen. Maar uiteraard is Estafette ook prima te combineren met een andere aanvankelijk leesmethode.

Is Estafette volledig kerndoeldekkend voor technisch en begrijpend lezen?

Ja, met de methode ben je volledig kerndoeldekkend op zowel technisch lezen als begrijpend lezen. Wij noemen Estafette dan ook een volledige voortgezet leesmethode. 

Kan Estafette ook in het speciaal onderwijs worden gebruikt?

Ja, dat kan. Bij het samenstellen van de methode Estafette is uitgegaan van een didactiek die voor alle kinderen werkt om goed, vlot, vloeiend en met begrip te leren lezen. De methode is zo ontwikkeld, dat er voor elk kind voldoende materialen en oefeningen zijn. Ook de zwakste leerling leert met deze methode lezen, zeker als er optimaal gebruik wordt gemaakt van de differentiatiemogelijkheden. Die zijn vooral gericht op intensivering en doelgericht werken aan de aandachtsgebieden die worden gesignaleerd aan de hand van de toetsgegevens.

De werkwijze van intensiveren en doelgericht werken kan ook worden toegepast in het SBO en SO. Het gebruik van de methode hiervoor vergt wel aanpassingen. Wil je hier meer informatie over? Neem dan contact op met onze klantenservice.


Video’s over Estafette editie 3

Leesplezier zowel tijdens als na de les
Estafette 3 ten opzichte van Estafette 2
Close Reading
Leerlijn technisch lezen
Combinatiegroepen
Software voor leerkracht en leerling
Groep 7 en 8: begrijpend en studerend lezen
Doorgaande leerlijn lezen
Begrijpend lezen in groep 4, 5 en 6

Contact opnemen

Wil je meer weten over Estafette? Robert of een andere adviseur uit jouw regio helpt je graag verder.

Contact

Of bekijk de veelgestelde vragen.

Op de hoogte blijven? Abonneer je dan op de nieuwsbrief van Estafette.

Aanmelden

Toegevoegd aan winkelmand

Naar winkelmandje