Tekstbegrip in het basisonderwijs

Bij wereldoriëntatie, taal of technisch lezen

Hoe maak je van jouw leerlingen goede lezers? En wat komt daar allemaal bij kijken? Op deze pagina vind je meer informatie over technisch lezen versus tekstbegrip, over rijke teksten en close reading, over het belang van leesplezier en hoe alles samenhangt. Ook vind je links naar methodes, inspiratie en gratis downloads.

zwijsen headerbeeld estafette overstappen v3

Op de basisschool leer je lezen. Daarvoor leg je een basis in groep 3. In groep 4-8 bouw je het technisch lezen uit en werk je aan tekstbegrip. Zoek je houvast om tekstbegrip in je klas te verbeteren? Het korte antwoord: zorg eerst voor een goede basis in technisch lezen, en combineer dat met rijke teksten, gerichte opdrachten en samen lezen. Zo groeit begrijpend lezen op een natuurlijke manier.

Veel scholen kiezen ervoor om begrijpend lezen niet meer als los vak te geven, maar in samenhang met andere vakken, bijvoorbeeld binnen een vak zoals wereldoriëntatie of taal. Ook kan je begrijpend lezen combineren met technisch lezen. In onze technisch leesmethode Estafette zit deze optie bijvoorbeeld gratis ingebouwd. Wil je kijken welke aanpak past bij jouw school? Bepaal je leesvisie met het gratis Leesvizier-spel.

Technisch lezen en tekstbegrip: de basis en het doel

Leesonderwijs kent grofweg twee componenten. Technisch lezen: vlot en accuraat decoderen. Tekstbegrip/begrijpend lezen: de betekenis van wat je leest begrijpen, duiden en toepassen. Als decoderen nog veel aandacht kost, blijft er minder werkgeheugen over voor begrip. Daarom heeft elke leerling systematisch onderwijs in technisch lezen nodig. Tekstbegrip groeit door veel te lezen (bij voorkeur meerdere teksten over hetzelfde thema) en daarover samen te praten. In Estafette editie 3 zijn technisch lezen en begrip doordacht met elkaar verbonden. Lees meer in het artikel Begrijpend lezen met Estafette.

Rijke teksten als motor voor woordenschat en begrip

Rijke teksten gaan over levensechte, herkenbare thema’s, hebben een duidelijke structuur, origineel taalgebruik en een gevarieerde woordenschat. Dat er woorden of zinsconstructies in staan die leerlingen nog niet kennen, is juist helpend: het zet aan tot nadenken, strategiegebruik en groei van woordenschat. In Estafette zijn rijke teksten het vertrekpunt voor technisch lezen én tekstbegrip. Lees meer over rijke teksten als basis voor technisch en begrijpend lezen. Externe achtergrond: SLO over rijke taal en rijke teksten.

Close Reading: stap voor stap verdiepen

Wat is Close Reading? Je laat leerlingen een uitdagende tekst meerdere keren lezen, telkens met een ander leesdoel. Zo ontdekken ze wat de schrijver echt wil zeggen en hoe de tekst in elkaar zit.

Vier praktische tips:

  1. Laat een tekst meerdere keren lezen.
  2. Geef per leesronde een helder doel.
  3. Laat leerlingen actief met de tekst werken (markeren, vragen stellen, verbanden leggen).
  4. Laat leerlingen samenwerken en hardop redeneren.

Meer weten? Lees dan het artikel Close Reading: tips voor in de praktijk.

Leesplezier: motivatie om vol te houden

Hoor je in je klas dat ‘lezen saai’ is? Jongeren lezen de laatste jaren minder graag en minder goed. Een bewezen aanpak is het bouwen van een stimulerende leescultuur: maak lezen zichtbaar, geef keuze, plan vaste leestijd en praat over boeken. Samen lezen werkt motiverend. Inspiratie: Tips om vrij lezen in de bovenbouw nieuw leven in te blazen.

Boeken en spellen voor vrij lezen

Bekijk meer >
Bekijk meer >

Blijf onderhouden: technisch lezen in de bovenbouw

Goed tekstbegrip rust op een blijvend onderhouden technische leesvaardigheid. In de bovenbouw breid je woordtypen uit en automatiseer je eerder geleerde vaardigheden. Oefenen met losse woorden en woordrijen is misschien niet spannend, maar wel functioneel om tempo en accuratesse op peil te houden. Achtergrond: Leestechniek, de basis voor leesbegrip en leesplezier.

Hoe hangen technisch lezen, woordenschat en tekstbegrip samen?

Technisch lezen, woordenschat en achtergrondkennis versterken elkaar. Als decoderen vlot gaat, komt er werkgeheugen vrij om verbanden te leggen en nieuwe woorden te leren. Rijke teksten bieden context om wereldkennis uit te breiden; Close Reading verdiept dat begrip. Zo ontstaat een positieve leesspiraal: vloeiender lezen → meer begrip → meer motivatie → nog meer lezen.

Aan de slag in jouw klas: 5 tips

  1. Combineer korte, frequente technische leesmomenten met rijke tekstlessen.
  2. Integreer begrijpend lezen in thema’s van wereldoriëntatie of taal.
  3. Gebruik Close Reading voor verdieping en gespreksvaardigheid.
  4. Bouw leesplezier met keuze, routines en samen lezen.
  5. Volg de voortgang en differentieer waar nodig.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen technisch lezen en tekstbegrip?

Technisch lezen is het vlot en accuraat verklanken van woorden en zinnen. Tekstbegrip/begrijpend lezen is het begrijpen en gebruiken van de informatie. Je hebt beide nodig voor succesvol leesonderwijs.

Moet ik begrijpend lezen als apart vak geven?

Het kán, maar veel scholen kiezen voor integratie met wereldoriëntatie of taal, of koppelen het aan technisch lezen.

Wat zijn ‘rijke teksten’ precies?

Teksten met duidelijke structuur, origineel taalgebruik en gevarieerde woordenschat over betekenisvolle thema’s. Ze nodigen uit tot praten en schrijven.

Hoe start ik met Close Reading?

Kies een korte, uitdagende tekst. Plan 2–3 leesrondes met elk een duidelijk doel. Laat markeren, vragen stellen, verbanden leggen en bespreek de bevindingen.

Hoe vergroot ik leesplezier?

Zorg voor keuze, vaste leestijd, boekgesprekken en samen lezen. Vier leesprogressie en maak lezen zichtbaar in de klas.

Vragen? Praat met onze methode-experts!

Heb je vragen over tekstbegrip en hoe je jouw leesonderwijs goed inricht? Onze methode-experts denken graag met je mee. Stel je vragen of boek direct een afspraak in hun agenda. Bellen kan ook: 013 583 88 88.

Plan een afspraak

Meer leren over tekstbegrip op de basisschool? Abonneer je dan op een van onze nieuwsbrieven!

Aanmelden

Toegevoegd aan winkelmand

Naar winkelmandje