Nieuwe kerndoelen voor kleuters: zo zijn ze verwerkt in Stapel op
Wat betekenen de nieuwe kerndoelen voor groep 1-2? De kerndoelen (SLO) gelden voor het primair onderwijs als geheel. Ze beschrijven geen leerstof per schooljaar en schrijven ook geen didactiek of onderwijstijd voor. Je bepaalt als school dus zelf hoe je de inhoud over de basisschoolperiode opbouwt.
In Stapel op, digitaal bronnenboek met kleuteractiviteiten, is gekeken welke onderdelen van de nieuwe kerndoelen passen bij jonge kinderen. Je werkt aan relevante doelen voor onder meer taal, rekenen, burgerschap en wereldoriëntatie. Doelen die pas later in de ontwikkeling passen, worden niet kunstmatig naar de kleuterbouw vertaald.
Gelden de nieuwe kerndoelen dan ook voor kleuters?
Ja. De nieuwe kerndoelen voor het primair onderwijs hebben ook betrekking op de kleuterperiode. Maar niet ieder onderdeel van ieder kerndoel hoeft al in groep 1-2 aan bod te komen.
Bij taal kan een kleuter bijvoorbeeld al gesprekken voeren, naar verhalen luisteren, een verhaal navertellen en experimenteren met schrijven. Een doel als ‘het kunnen beoordelen van de betrouwbaarheid van verschillende bronnen’ is pas later passend. Bij rekenen geldt hetzelfde: hoeveelheden vergelijken, meten en patronen herkennen passen goed bij kleuters, terwijl rekenen met breuken nog niet aan de orde is.
Hoe zijn de nieuwe kerndoelen vertaald naar groep 1-2 in Stapel op?
In Stapel op is per kerndoel bekeken welke onderdelen relevant zijn voor kleuters. Bij passende doelen vind je concrete activiteiten. Bij andere subdoelen staat dat ze in hogere jaargroepen aan bod komen. Daardoor hoef je als leerkracht of bouw niet zelf ieder kerndoel letterlijk naar een kleuteractiviteit te vertalen. Je werkt vanuit activiteiten die passen bij de ontwikkeling van jonge kinderen en ziet daarbij aan welke doelen je werkt.
De belangrijkste leergebieden met voorbeelden over de verwerking in Stapel op:
| Leergebieden | Voorbeelden in Stapel op |
| Nederlands | Gesprekken voeren, woordenschat uitbreiden, verhalen begrijpen en experimenteren met schrijven |
| Rekenen en wiskunde | Hoeveelheden vergelijken, tellen, meten, patronen maken, ruimtelijke begrippen en eenvoudige diagrammen |
| Burgerschap | Naar elkaar luisteren, een mening geven, omgaan met verschillen, kinderrechten en iets voor een ander doen |
| Mens en maatschappij | Vroeger en nu, verschillende manieren van samenleven en de eigen omgeving |
| Mens en natuur | Natuur onderzoeken, techniek, licht, temperatuur, dieren, planten, gezondheid, weer en klimaat |
Samenhang tussen leergebieden, zoals taal en rekenen
Stapel op behandelt taal en rekenen niet alleen als losse leergebieden. Veel activiteiten verbinden verschillende doelen met elkaar. Bij taal starten thema’s bijvoorbeeld vanuit een prentenboek of een herkenbare situatie. Kinderen praten samen, leren nieuwe woorden en vertellen over wat ze hebben meegemaakt of ontdekt. In activiteiten uit andere leergebieden kunnen ook taaldoelen en woordenschat terugkomen.
Ook rekenen krijgt een herkenbare context. Kinderen meten bijvoorbeeld elkaars lengte, verdelen drinken eerlijk over bekers, houden het weer bij in een staafdiagram of maken patronen met materialen uit de herfst. Zo oefenen ze rekenvaardigheden binnen situaties die voor hen betekenis hebben.
Voorbeeld: een activiteit over het weer kan tegelijk gaan over natuur, taal en rekenen. Kinderen benoemen verschillende weersverschijnselen, meten de temperatuur en verwerken hun waarnemingen in een eenvoudig overzicht.
Hoe komt burgerschap terug bij kleuters?
Ook verschillende burgerschapsdoelen sluiten aan bij de dagelijkse praktijk in groep 1-2. Kinderen oefenen in Stapel op bijvoorbeeld met respectvol omgaan met elkaar, luisteren naar een andere mening en zelf een mening geven. Ze ontdekken dat mensen kunnen verschillen in achtergrond, geloof of gezinssituatie. Daarnaast komen onderwerpen als kinderrechten, zorg voor anderen en zorg voor de aarde aan bod. Daarmee wordt burgerschap niet alleen iets waar je over praat. Kinderen oefenen sociale en maatschappelijke vaardigheden in herkenbare situaties.
Natuur, techniek en wereldoriëntatie voor groep 1 en 2
Bij mens en maatschappij en mens en natuur ligt de nadruk voor kleuters sterk op ervaren, onderzoeken en bespreken. Kinderen wandelen bijvoorbeeld door de omgeving van de school en kijken wat er verandert met de seizoenen. Ze experimenteren met ijs, magneten, licht en schaduw. Ze onderzoeken technische apparaten, verzorgen planten en dieren en praten over gezond leven. Daarbij staat niet de abstracte formulering van het kerndoel centraal, maar passend gedrag voor jonge kinderen: vragen stellen, voorspellen, uitproberen, kijken wat er gebeurt en vertellen wat je hebt ontdekt.
Welke kerndoelen komen pas later aan bod?
In de uitwerking van Stapel op wordt duidelijk aangegeven welke subdoelen nog niet relevant zijn voor kleuters. Voorbeelden zijn het beoordelen van de betrouwbaarheid van bronnen, uitgebreidere spellingregels, rekenen met breuken, wiskundige modellen en algoritmes. Ook verschillende historische en geografische doelen komen pas in hogere groepen terug. In groep 1-2 is het vooral belangrijk om een goede basis te leggen, waarop later kan worden voortgebouwd.
Doorgaande leerlijn
Stapel op vormt een doorlopende leerlijn met Veilig leren lezen, Semsom, Pennenstreken en Code D. Hiermee is je school verzekerd van een aanbod dat volledig tegemoetkomt aan de nieuwe kerndoelen.
Hoe vind je activiteiten bij een kerndoel in Stapel op?
Werk jij op school met Stapel op en wil je gericht kijken hoe een bepaald kerndoel in Stapel op terugkomt? Dat kan rechtstreeks vanuit het doelenoverzicht.
- Ga in Stapel op naar ‘Doelen’.
- Kies het doel of domein dat je wilt bekijken.
- Klik op ‘Bekijk activiteiten’.
- Bekijk welke activiteiten aan het doel zijn gekoppeld.
- Kies activiteiten die passen bij je groep en je thema.
Checklist: past je kleuteraanbod bij de nieuwe kerndoelen?
Weet je niet zeker of je bestaande kleuteraanbod past bij de nieuwe kerndoelen? Gebruik deze vragen als leidraad:
- Is duidelijk welke nieuwe kerndoelen al relevant zijn voor groep 1-2?
- Leg je een basis voor doelen die in hogere groepen verder worden uitgewerkt?
- Kun je terugvinden aan welke doelen activiteiten bijdragen?
- Komen taal en rekenen ook in betekenisvolle situaties terug?
- Is er aandacht voor burgerschap en respectvol samenleven?
- Krijgen kinderen ruimte om te onderzoeken, ervaren en ontdekken?
- Is de overgang van groep 1-2 naar de volgende groepen logisch opgebouwd?
Wat betekent dit voor je school?
Voor de kleuterbouw gaat werken met de nieuwe kerndoelen dus niet om het afvinken van alle doelen. Het gaat om een beredeneerd aanbod dat past bij jonge kinderen én onderdeel is van een doorgaande lijn door de school. Stapel op helpt daarbij door de voor kleuters relevante kerndoelen te koppelen aan concrete activiteiten en door zichtbaar te maken welke onderdelen pas later aan bod komen.
Wil je meer weten?
Wil je breder bekijken wat de nieuwe kerndoelen voor je school en andere leerjaren betekenen? Lees dan verder op de centrale themapagina over de nieuwe kerndoelen van Zwijsen. Download onderstaande factsheet voor meer informatie over Stapel op en de nieuwe kerndoelen.
Probeer Stapel op gratis uit!
Stapel op is het digitale bronnenboek voor het kleuteronderwijs. Je vindt er doelgerichte activiteiten, thema’s, leerlijnen en een doelenoverzicht waarmee je een passend aanbod voor je groep samenstelt. Probeer Stapel op 3 maanden gratis uit en word stapel op je kleuteronderwijs!
Vraag nu aan of lees eerst meer
Veelgestelde vragen over kerndoelen en kleuters
Zijn de nieuwe kerndoelen apart uitgewerkt voor groep 1-2?
Nee. De kerndoelen beschrijven geen leerstof per schooljaar. Scholen maken zelf een passende opbouw voor de verschillende groepen. (SLO)
Aan welke nieuwe kerndoelen werk je met Stapel op?
Stapel op koppelt activiteiten aan relevante doelen voor onder meer Nederlands, rekenen en wiskunde, burgerschap, mens en maatschappij en mens en natuur.
Hoe zie je in Stapel op aan welk doel je werkt?
Via ‘Doelen’ kun je een doel of domein kiezen en de activiteiten bekijken die daaraan gekoppeld zijn.
Moet ieder kerndoel in groep 1-2 aan bod komen?
Nee. Verschillende doelen zijn pas passend in hogere groepen. In de uitwerking van Stapel op staat bij deze subdoelen aangegeven dat ze later aan bod komen.
Zijn de SLO-aanbodsdoelen voor het jonge kind gebaseerd op de nieuwe kerndoelen?
Nee. De huidige algemene inhoudslijnen en inhoudskaarten voor het jonge kind zijn gebaseerd op de kerndoelen uit 2006 en TULE. Je kunt ze als hulpmiddel gebruiken, maar niet als officiële vertaling van de nieuwe kerndoelen. (SLO)
Bronnen
- Kerndoelen primair onderwijs, SLO, 2026. SLO legt hier onder meer uit dat kerndoelen geen leerstof per schooljaar of voorgeschreven didactiek bevatten. (SLO)
- Waarom inhoudslijnen?, SLO. Hier staat dat de bestaande algemene inhoudslijnen voor het primair onderwijs zijn gebaseerd op de kerndoelen uit 2006 en TULE. (SLO)
- Definitieve conceptkerndoelen burgerschap, SLO, 2025. (SLO)
- De nieuwe kerndoelen in Stapel op, Uitgeverij Zwijsen, juli 2026.
Reacties (0)
Plaats een reactie
