AVI-niveau: hoe wordt het getest?

13 mei 2019

avi-niveau-test-thumbnailpngKinderen leren in groep 1 en 2 de letters al enigszins kennen, maar vanaf groep 3 beginnen ze écht met leren lezen. Zo leert 80% van de kinderen in groep 3 lezen met Veilig leren lezen, de methode voor aanvankelijk lezen en taal van Uitgeverij Zwijsen. Bij leesmethodes horen ook toetsen waarmee leerkrachten meten of kinderen de lesstof goed beheersen. De toetsen die het AVI-niveau van leerlingen meten, testen of kinderen een tekst vlot en correct kunnen lezen. Dit gebeurt van groep 3 t/m halverwege groep 8. Maar hoe testen scholen dat AVI-niveau precies en waarom? Je leest het in dit artikel.

‘De AVI-toets van Cito is een methode-onafhankelijke toets. De manier waarop deze wordt afgenomen, staat los van de methode die scholen gebruiken’, vertelt Marjon Verstappen, Uitgever van Veilig leren lezen.

Technisch lezen bij AVI-toetsen

Op de basisschool is er onderscheid tussen technisch en begrijpend lezen. De AVI-toets brengt de ontwikkeling en vaardigheid van kinderen in kaart op het gebied van technisch lezen van een tekst. ‘Bij technisch lezen gaat er vooral om dat kinderen de geschreven tekst correct en vlot uitspreken en bij begrijpend lezen gaat het om het begrijpen van de tekst. Technisch lezen is een voorwaarde voor het begrijpend lezen’, volgens Cito. De afname van de AVI-toetsen gebeurt met leeskaarten. Leerlingen lezen tijdens de toets de teksten op de kaarten hardop voor. De leerkracht noteert de tijd die de leerling nodig heeft om de tekst te lezen en hoeveel fouten de leerling maakt.

Twee AVI-toetsmomenten per jaar

‘Het moment waarop de AVI-toetsen worden afgenomen, staat vast. Dat gebeurt twee keer per jaar: tussen medio januari en medio februari (dan worden de M-toetsen afgenomen) en aan het eind van het schooljaar, tussen medio mei en eind juni (dan worden de E-toetsen afgenomen)’, vertelt Marjon verder. ‘In groep 3 neem je dus halverwege het schooljaar AVI M3 af en eind schooljaar AVI E3. Je kijkt dan of de leerling het AVI-niveau van de toets (M3 bijvoorbeeld) beheerst, of dit zijn 'instructieniveau' is of dat de tekst nog dusdanig moeilijk is voor de leerling dat hij die echt nog niet zelfstandig kan lezen (frustratieniveau). In het laatste geval leest het kind te langzaam en/of maakt het te veel fouten tijdens het lezen.’

Cito omschrijft de niveaus als volgt: ‘Het beheersingsniveau houdt in dat de tekst vloeiend en met relatief weinig fouten wordt gelezen. Als leerlingen zelfstandig willen lezen, sluiten teksten op dit niveau goed aan. Door het lezen van teksten op beheersingsniveau kunnen leerlingen hun technische leesvaardigheid onderhouden en ook een beetje uitbreiden. De leeshandeling wordt zo verder geautomatiseerd, wat er ook voor zorgt dat de leerlingen vlotter gaan lezen. Als ze een leeskaart op instructieniveau [of frustratieniveau, red.] lezen, dan lezen ze de tekst langzamer en/of met meer fouten dan op beheersingsniveau.’

AVI-niveaus

Cito heeft 12 AVI-niveaus bepaald: AVI-start, AVI-M3, AVI-E3, AVI-M4, AVI-E4, AVI-M5, AVI-E5, AVI-M6, AVI-E6, AVI-M7, AVI-E7 en AVI-Plus. Een tekst moet aan een aantal tekstkenmerken voldoen om een bepaald AVI-niveau te mogen hebben. Zoals deze kenmerken:

  • De gebruikte letters en bladspiegel
  • De lengte van de gebruikte woorden
  • De moeilijkheid van de gebruikte woorden en zinnen

‘Voor elk AVI-niveau, met uitzondering van AVI-start, zijn prestatie-eisen bepaald. Die prestatie-eisen bestaan uit grenswaarden voor tijd en fouten. Aan de hand van de grenswaarden kunnen leerkrachten bepalen of een leerling een leeskaart op beheersings-, instructie-, of frustratieniveau heeft gelezen’, aldus Cito

Leeftijd en AVI-niveau gelijk?

Er is geen directe koppeling tussen het AVI-niveau en de leeftijd van leerlingen. AVI is ontwikkeld vanuit de gemiddelde leesontwikkeling van kinderen in Nederland en Vlaanderen. Door hele grote groepen kinderen te bekijken, is vastgesteld wat in elke jaargroep gemiddeld de leesontwikkeling is. Maar dat zegt nog niets over de leesontwikkeling van een individueel kind. Gemiddeld lezen kinderen in groep 3 op AVI Start, M3 en E3. Er zijn ook kinderen die al op E4 of hoger lezen. Anderzijds zijn er ook kinderen die het niveau E3 eind groep 3 nog niet halen. Het is vooral belangrijk dat de kinderen zich blijven ontwikkelen en gemotiveerd zijn om te lezen.

Doel van de AVI-toetsen

Het doel van de AVI-toets is volgens Cito: ‘Enerzijds het in kaart brengen van het vaardigheidsniveau en anderzijds het zichtbaar maken van de ontwikkeling van leerlingen op het gebied van technisch lezen. Daarnaast biedt de AVI-toets diagnostische informatie, zodat leerkrachten inzicht krijgen in het leesgedrag van de leerling. Leerkrachten komen zo meer te weten over de leessnelheid en de accuratesse van leerlingen.

Technische leesvaardigheid bij AVI-toetsen

Doorgaans is de leessnelheid voor de technische leesvaardigheid van zowel goede als zwakke lezers de bepalende factor. Zwakke technisch-lezers onderscheiden zich met name door een geringe leessnelheid. Uit de individuele analyse van de leesprestaties van laag scorende, dus doorgaans langzaam lezende leerlingen kan ook blijken dat deze niet alleen moeite hebben met het tempo, maar ook met de accuratesse waarmee gelezen wordt. De leerkracht kan dan nagaan welke leesfouten de leerling maakt. Door op de scoreformulieren bij de afgenomen kaarten het type fouten te noteren, krijgt de leerkracht meer zicht op het leesgedrag van de leerling’, volgens Cito.

Leesboeken en AVI-niveau

Cito bepaalt ook het AVI-niveau van een boek. Uitgevers vragen Cito om hun boeken door te meten. Hierna mogen uitgevers het AVI-niveau (AVI Start tot Plus) op hun boeken zetten met een apart logo. Dit gebeurt al ruim 35 jaar. In de video hieronder legt Cito uit hoe dat gaat.

AVI-niveaus bij Uitgeverij Zwijsen

Wil je leuke boeken voor je kind(eren) op verschillende AVI-niveaus? In onze webshop zoek je makkelijk op AVI-niveau en vind je snel een geschikt boek voor je kind(eren). Bijvoorbeeld Opa’s en oma’s stelen niet op AVI M6, een spannend kijkverhaal over dieren, de dierentuin en diefstal. Met een tof, gratis werkblad erbij. Of: Wist je dat? Olifanten, een non-fictieboekje met een verhaal in stripvorm, vol met grappige en leuke feitjes over olifanten. Oók met gratis, extra materiaal.

Uitgeverij Zwijsen heeft alle boeken die verschenen zijn, voorzien van een duidelijk leesbaar AVI-vignet dat achter op alle nieuwe kinderboeken te vinden is:

Test je eigen AVI- kennis!

Wil je nog meer weten over AVI-niveaus? Lees dan deze artikelen ook eens: AVI-lezen: veelgestelde vragen en Zelf het AVI-niveau bepalen van een kinderboek.

7 reacties

Nina schreef op 17 juni om 21:11

Ik heb het altijd raar gevonden dat leestempo zo meetelt in het vaststellen van het leesniveau. Mijn dochter las te langzaam en kwam daardoor altijd in de lagere niveau leesgroepjes terecht wat ze niet leuk vond. Zij las sneller dan de rest en voor zichzelf vooruit. Alleen wanneer zij dan hardop moest wist ze niet waar de rest was. Gevolg, boze leesmoeders. Mijn dochter heeft altijd gezegt, "mam het is toch belangrijker dat ik begrijp wat ik lees?" Mijn klasgenoten lezen idioot snel maar als juf dan iets terug vraagt weten ze niet eens wat ze gelezen hebben.

lucienne berndsen schreef op 21 april om 17:55

Ik ben me in AVI aan het verdiepen en heb het gevoel dat er in dit stukje een fout staat, óf dat ik het niet snap.

'Door het lezen van teksten op beheersingsniveau kunnen leerlingen hun technische leesvaardigheid onderhouden en ook een beetje uitbreiden. De leeshandeling wordt zo verder geautomatiseerd, wat er ook voor zorgt dat de leerlingen vlotter gaan lezen. Als ze een leeskaart op instructieniveau lezen, dan lezen ze de tekst langzamer en/of met meer fouten dan op beheersingsniveau.’

Moet instructie niveau in de laatste zin niet frustratie niveau zijn?

Hartelijke groet,
Lucienne Berndsen

webredactie Zwijsen schreef op 24 april om 14:27

Het citaat is afkomstig van Cito. In de context van het artikel klopt het wat er staat. Cito geeft aan (lees: advies) om kinderen bij het vrije lezen boeken te laten lezen op beheersingsniveau. Dit niveau kunnen ze namelijk zelfstandig lezen met een goed tempo en weinig fouten. Door deze leeskilometers onderhouden zij hun leesvaardigheid en ook dat draagt bij aan een verbetering (uitbreiding) van hun leesvaardigheid. Als verduidelijking hiervan voegt Cito eraan toe dat een leerling een boek/tekst op instructieniveau nog niet voldoende vlot kan lezen óf nog te veel fouten maakt waardoor dat niveau minder geschikt is voor het vrije lezen.
Het is dus niet zo dat hier frustratieniveau wordt bedoeld. Maar uiteraard geldt dat helemaal voor het frustratieniveau. Er had wellicht beter kunnen staan: op instuctie- of frustratieniveau. We zullen dit toevoegen.

Citra schreef op 8 juni om 17:16

Goedendag, ik wil graag het avi-niveau van mijn kind testen. Hij zit in groep 3. Hoe kan ik dit thuis doen? Alvast bedankt voor uw reactie.

Marion van der Meulen schreef op 8 juni om 19:35

Beste Citra,
Er zijn geen toetsen beschikbaar waarmee je thuis je kind kan testen.
Je kunt de leerkracht van je kind vragen of jouw kind al getest is op het AVI-niveau.
Waarschijnlijk wordt het AVI-niveau van je kind ook gemeld op het eindrapport.

hartelijke groet,
Marion van der Meulen
AVI-deskundige

Marec schreef op 25 juni om 13:28

Mijn dochter zit in groep 3 en haalt AVI E3 niet omdat ze te traag leest. Wat kunnen wij daaraan doen?

Marion van der Meulen schreef op 7 juli om 09:03

Beste Marec,

Het is niet erg als een kind aan het eind van groep 3 het niveau E3 nog niet gehaald heeft. In de eerste periode van groep 4 wordt vaak een deel van de oefening van E3 herhaald. Lezen is een vaardigheid die je alleen maar goed leert door het veel te doen. Daarvoor moet een kind het lezen wel leuk blijven vinden. Laat je kind in de vakantieperiode veel lezen. Dat kan van alles zijn, niet alleen boeken. Denk bijvoorbeeld aan informatie over een pretpark of dierentuin die je misschien gaat bezoeken. Of het lezen van etiketjes van alles wat er op de ontbijttafel staat. Om de lol van het lezen te blijven ervaren kun je je kind ook veel voorlezen of audioboeken geven. Dat zorgt ervoor dat je kind kan blijven genieten van verhalen, zonder dat het zelf hoeft te ‘ploeteren’ met teksten

hartelijke groet,
Marion van der Meulen
AVI-deskundige